Panczenlama – dziewiętnaste urodziny w areszcie domowym: Tybetańskie Centrum Praw Człowieka i Demokracji
Gedhun Choekyi Nyima, XI Panczenlama Tybetu 25 kwietnia skończył 19 lat. Trzynaście lat temu zaginął razem ze swoimi rodzicami. Dotychczas nie podano żadnych informacji na temat jego samopoczucia i miejsca pobytu.
Mimo że wiele rządów i niezależnych organizacji ciągle naciskało na władze Chin, by udostępniły jakiekolwiek dane odnośnie warunków, w jakich żyje i miejsca jego pobytu, nie otrzymano pozytywnej odpowiedzi od chińskiego rządu.
Władze podawały liczne wymówki w sprawie odmowy dostępu do Panczenlamy i jego rodziny. W 2006 roku rządzący odmówili zorganizowania spotkania Panczenlamy z dziennikarzami, uzasadniając decyzję poszanowaniem dla życzenia rodziny uwięzionego, by nie niepokoiły go osoby z zewnątrz.
We wrześniu 2005 roku władze Chin poinformowały Specjalnego Sprawozdawcę ONZ ds. Wolności Religii i Przekonań, powołanego przez Komisję Praw Człowieka, że Gedhun Choekiy Nyima „jest zdrowy i jak każde inne dziecko wiedzie normalne, szczęśliwe życie i otrzymuje rzetelną edukację kulturową”. Rok później w oficjalnym komunikacie z Chin przedstawiciele ONZ zostali poinformowani, że Gedhun Choekyi nie jest Panczenlamą, ale „jedynie zwyczajnym tybetańskim dzieckiem.”
Wysoki Komisarz NZ ds. Praw Człowieka, Louise Arbour, i Asma Jahangir, Specjalny Sprawozdawca ONZ ds. Wolności Religii i Przekonań, rozmawiały w sprawie Gedhuna Choekyi Nyimy z władzami chińskimi podczas swoich oficjalnych wizyt w Chinach w dniach 9 stycznia 2005 i 29 sierpnia – 2 września 2005.
Panczenlama nie jest już dzieckiem, które wymaga opieki państwa, zgodnie z Konstytucją Chińskiej Republiki Ludowej, zatem jako obywatel ma pełne prawo, by cieszyć się wolnością, by stanowić o swoim losie i swobodzie przemieszczania się bez niczyjego nadzoru, włącznie z rodzicielskim i państwowym.
Chińska konstytucja gwarantuje, że osoba, która osiągnęła wiek osiemnastu lat, posiada wszystkie podstawowe prawa, takie jak prawo do przekonań religijnych, edukacji i wykonywania zawodu. Mimo tego, przedłużająca się nieobecność Panczenlamy jest karygodnym łamaniem podstawowych praw gwarantowanych przez konstytucję. Artykuł 34 chińskiej konstytucji gwarantuje, że
Wszyscy obywatele Chińskiej Republiki Ludowej, którzy osiągnęli wiek 18 lat mają prawo głosu i kandydowania w wyborach, bez względu na obywatelstwo, rasę, płeć, zawód, uwarunkowania rodzinne, wierzenia religijne, wykształcenie, status majątkowy czy czas zamieszkania, z wyjątkiem osób pozbawionych praw politycznych.
W świetle praw cywilnych i politycznych, należnych każdemu obywatelowi, usankcjonowanym prawem Gedhuna Choekyi Nyimy jest korzystanie z wolności. W żadnym wypadku nie powinien być zatrzymany w rezultacie politycznej manipulacji, pod pretekstem opieki albo ochrony. Jeśli pozostanie pod ochroną i opieką jest jego osobistym wyborem, Chiny muszą otrzymać i dostarczyć światu przekonywający dokument. W przeciwnym wypadku Tybetańskie Centrum Praw Człowieka i Demokracji (TCHRD) będzie uważało długotrwałe zaginięcie Panczenlamy za przypadek samowolnego przetrzymywania i uwięzienia, a także całkowitego nieprzestrzegania podstawowych praw człowieka.
Przetrzymywanie Panczenlamy zaprzecza idei chińskiej konstytucji i zawartych w niej podstawowych praw i wolności. Artykuł 37 chińskiej konstytucji:
Wolność osobista obywateli Chińskiej Republiki Ludowej jest nienaruszalna. Żaden obywatel nie może być aresztowany, jeśli decyzją sądu ludowego, prokuratury albo sądu ludowego nie został uznany winnym, a aresztowanie musi być dokonane przez państwowy organ bezpieczeństwa. Bezprawne pozbawienie lub ograniczenie wolności obywateli przez zatrzymanie albo inne środki jest zabronione. Bezprawne ściganie obywateli jest zabronione.
Zgodnie z chińską konstytucją, Gedhun Chokeyi Nyima nie jest obywatelem drugiej kategorii, a zatem nie wymaga ochrony państwa ani rodziny. Jako osoba dorosła posiada prawo do przemieszczania się, jako że nie ma wobec niego gróźb, chińskie organy władzy powinny ujawnić miejsce, w którym obecnie przebywa, a także poinformować o jego samopoczuciu. Powinni również umożliwić wspólnocie międzynarodowej, mediom i dostojnikom międzynarodowym dostęp do niego.
DODATKOWE INFORMACJE:
· 14 maja 1995 Jego Świątobliwość Dalajlama ogłosił sześcioletniego wówczas Gedhuna Choekyi Nyimę reinkarnacją XI Panczenlamy.
· Trzy dni później Gedhun Choekyi Nyima i jego rodzice zniknęli i nigdy więcej nie byli widziani.
· 24 maja 1995 roku rząd Chińskiej Republiki Ludowej wygłosił oświadczenie, opisujące ogłoszenie Dalajlamy jako „nielegalne i nieważne”.
· Chiny ogłaszają inne dziecko jako prawdziwą inkarnację – niesłychane i dziwne zachowanie ateistycznego rządu.
· Wkrótce po tym ogłoszeniu Gedhun Choekyi Nyima i jego rodzina zniknęli z rodzinnego miasta bez podania żadnych informacji o swoim miejscu pobytu i samopoczuciu.
· Chadrel Rinpoche, poprzedni opat klasztoru Tashi Lhunpo, Prezez Komitetu Poszukiwawczego reinkarnacji XI Panczen Lamy i jego asystent, Champa Chungla, także zaginęli z lotniska Chengu w prowincji Sichuan dnia 14 maja 1995.
· 21 kwietnia 1997 Pośredni Sąd Ludowy Shigatse skazał Chadrela Rinpoche na sześć lat więzienia. Był oskarżany o „knucie spisku, mającego na celu rozkład państwa " i „zdradę tajemnic państwowych”.
· Był oskarżany o pracę dla Dalajlamy i pomoc mu w poszukiwaniu XI Panczenlamy. Chociaż jego wyrok skończył się w dniu 13 maja 2001, zgodnie z sześcioletnim okresem trwania, nie ma żadnej prawdopodobnej informacji o miejscu jego pobytu ani o stanie zdrowia.
Tybetańskie Centrum Praw Człowieka i Demokracji (TCHRD) jest poważnie zaniepokojony długotrwałym przetrzymywaniem Panczenlamy i jego rodziny i apeluje o ich bezwarunkowe zwolnienie. TCHRD nakłania organizacje międzynarodowe do wywierania presji na władze Pekinu, by ujawniły informacje na temat miejsca ich pobytu i stanu zdrowia i pozwoliły odpowiednim organom ONZ na spotkanie z Panczenlamą. Chińska Republika Ludowa powinna także zapewnić, że wolność religii Tybetańczyków będzie szanowana, włączając w to także prawo do samodzielnej identyfikacji przywódców duchowych.
tłum. KS